اين ماجرا را مىتوان از شرايطى كه مأمون بعد از پيروزى با آن روبرو شد دريافت . در سال 198 نصر بن سيّار ، در نواحى حلب سر به شورش برداشت و سپاه طاهر را تا « رقه » وادار به عقب‌نشينى كرد . حسن هرشى با شعار « الرضا من آل محمّد » در عراق خروج كرد . ابن طباطبا در سال 199 در كوفه قيام كرد و ابو السرايا ( سرى بن منصور ) كه از فرماندهان سپاه هرثمة بن اعين بود به او پيوست و دامنهء اين قيام بشدّت بالا گرفت به طورى كه ساير علويان به اين نهضت پيوستند و سرانجام در ايالت بصره و اهواز زيد بن موسى بن جعفر عليه السّلام ، در يمن ابراهيم بن موسى بن جعفر عليه السّلام ، در فارس اسماعيل بن موسى بن جعفر ، در مكه حسن بن افطس و در مدائن محمّد بن سليمان به قدرت رسيدند و ديرى نپاييد كه شهرهاى ديگر نيز در امواج اين خيزشها و شورشها سقوط كرد ، مدينه ( حجاز ) به دست محمّد بن جعفر افتاد و احمد بن عمر بن خطاب ربعى بر نصيبين و توابع آن چيره شد . در موصل سيد بن انس ، در ميافارقين موسى بن مبارك يشكرى ، در ارمنستان عبد الملك بن حجاف سلمى ، در آذربايجان محمّد بن رواد ارزى ، در عراق عجم ( ايالت جبال ايران ) ابو دلف عجلى و . . . « 63 » علويان تنها منبع خطر به شمار نمىآمدند ، بلكه خاندان عباسى نيز عاملى تهديدكننده بودند . عباسيان اختلاف ديرينه‌اى با مأمون داشتند و متعصّبان آنان هيچ‌گاه او را يك عباسى اصيل ندانسته بلكه او را تنها يك كنيززاده به حساب مىآوردند . كشتن امين و چرخاندن سر او در شهر ، كانونهاى توطئه را در بغداد گرمتر

--> ( 63 ) - يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، 2 / 2 - 460 ؛ ابن اثير ، كامل تاريخ اسلام و ايران ، 10 / 242 ، 244 ، 247 ، 249 ، 2 - 250 ؛ جرير طبرى ، تاريخ طبرى ( چاپ تهران ) ، 13 / 5629 ، 3638 ، 5660 و ( چاپ بيروت ) ، 5 / 123 ، 137 ؛ مسعودى ، مروّج الذهب ، 2 / 2 - 401 ، 418 ، 441 ، 442 ؛ دينورى ، اخبار الطوال ، 443 - 433 ؛ ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ( ترجمهء رسولى محلاتى ، نگاه كلى به قيام ابن طباطبا و ابو السرايا ، ص 497 - 475 و 541 - 501 و ساير قيام علويان ، ص 4 - 493 ، 497 ، 501 ، 535 ؛ ابن عنبة ، عمدة الطالب فى انساب آل ابى طالب ( چاپ بمبئى ) ، نگاه كلى به قيام ابن طباطبا ، ص 152 ، 205 . ساير قيام علويان ، ص 8 - 117 ، 4 - 203 ، 206 ، 243 ؛ ابن حزم ، جمهرة انساب العرب ، ص 53 ، 85 ؛ ابن شهرآشوب ، مناقب آل ابى طالب ( چاپ نجف ) ، 3 / 471 ؛ خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، 2 / 115 ؛ زركلى ، الاعلام ، 9 / 75 و 5 / 354 .